Czy mogę zbyć udziały w spółce z o.o. bez zgody małżonka?

środa, 7 Sierpień 2019 w kategorii Spółka z o. o.

Czy wspólnik pozostający w związku małżeńskim, zamierzający zbyć posiadane w spółce z o.o. udziały powinien uzyskać zgodę małżonka na dokonanie transakcji? Czy ustalenie tej kwestii jest istotne również dla kupującego? 

W transakcji zbycia udziałów spółki z o.o. przez osobę fizyczną należy bezwzględnie zwrócić uwagę na stan cywilny zbywającego. Niedopilnowanie tej kwestii może mieć wpływ na skuteczność zbycia.

Ustalenie ustroju majątkowego małżonków

W celu odpowiedzi na pytanie zadane w tytule artykułu należy w pierwszej kolejności ustalić, czy wspólnika-małżonka zamierzającego zbyć udziały obowiązuje ustrój wspólności majątkowej, czy też wspólnik ten zawarł ze swoim małżonkiem umowę ustanawiającą pomiędzy nimi rozdzielność majątkową (tzw. intercyzę). W jednym z naszych poprzednich artykułów pisaliśmy o tym, czyją własnością są udziały w spółce z o.o. nabyte przez jednego z małżonków.

Jeżeli małżonkowie mają zawartą umowę ustanawiającą pomiędzy nimi rozdzielność majątkową, zgoda małżonka nie będzie wymagana do zbycia przez wspólnika posiadanych przez niego udziałów. W takiej sytuacji udziały stanowią majątek odrębny małżonka (nie istnieje majątek wspólny małżonków), więc małżonek może nimi swobodnie dysponować.

Jeżeli natomiast małżonków obowiązuje ustrój wspólności majątkowej, można próbować ustalić, czy udziały, które wspólnik zamierza zbyć, wchodzą w skład majątku osobistego wspólnika zbywającego czy majątku wspólnego małżonków. Udziały mogą wejść w skład majątku osobistego, jeżeli zostały nabyte przez wspólnika ze środków pochodzących z majątku osobistego tego wspólnika, nawet w trakcie trwania małżeństwa.

Dla bezpieczeństwa transakcji lepiej jest jednak przyjąć, że w przypadku istnienia pomiędzy małżonkami ustroju wspólności majątkowej, udziały stanowią majątek wspólny małżonków (tj. zostały nabyte ze środków pochodzących z majątku wspólnego).

W celu oceny, czy w takiej sytuacji na zbycie udziałów potrzebna jest zgoda drugiego małżonka, konieczne będzie odniesienie się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czy Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje konieczność uzyskania zgody małżonka na zbycie udziałów?

Art. 37 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zawiera zamknięty katalog czynności, do których skutecznego dokonania wymagana jest zgoda małżonka. Wśród nich jest m.in.: zbycie czy odpłatne nabycie nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również zbycie czy obciążenie przedsiębiorstwa, a także darowizna z majątku wspólnego. Wśród powyższego katalogu brak jest jednak czynności mającej za przedmiot zbycie udziałów w spółce z o.o.

Z powyższego wynika, że do skutecznego zbycia udziałów posiadanych przez wspólnika-małżonka w spółce z o.o. i należących do majątku wspólnego, nie jest wymagana zgoda drugiego małżonka.

Jednak uwaga! Brak konieczności uzyskania zgody nie oznacza, że małżonek nie ma żadnego wpływu na transakcję zbycia udziałów. Art. 361 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka oraz że sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed dokonaniem czynności prawnej. Oznacza to, że współmałżonek może sprzeciwić się zamierzonemu przez wspólnika-małżonka zbyciu udziałów. Taki sprzeciw jest skuteczny wobec kupującego, jeżeli mógł się z nim zapoznać przed zbyciem udziałów. Zatem dopiero w przypadku braku zgłoszenia sprzeciwu przez małżonka, wspólnik-małżonek jest uprawniony do rozporządzenia udziałami bez uczestnictwa drugiego małżonka w takiej transakcji.

Jak skonstruować umowę sprzedaży?

Kupujący powinien wymagać od sprzedającego, by ten złożył w umowie sprzedaży zapewnienie co do swojego stanu cywilnego i obowiązującego go ustroju majątkowego (w przypadku pozostawania w związku małżeńskim).

Jeżeli sprzedający pozostaje w związku małżeńskim i obowiązuje go ustrój wspólności majątkowej, kupujący może wymagać od sprzedającego, w celu uchronienia się przez kupującego przed potencjalnymi roszczeniami małżonka wspólnika, by małżonek wspólnika zbywającego złożył jednak oświadczenie o wyrażeniu zgody na zbycie udziałów (choć nie jest ono wymagane). Jeżeli nie będzie to możliwe, kupujący powinien co najmniej wymagać od sprzedającego złożenia oświadczenia o braku sprzeciwu jego małżonka co do dokonania transakcji.

Jak wynika z powyższego, ustalenie stanu cywilnego wspólnika zbywającego udziały oraz rodzaju obowiązującego go ustroju małżeńskiego jest niezwykle ważne również z perspektywy kupującego. Choć wspólnik zbywający udziały nie ma obowiązku uzyskiwania zgody małżonka na zbycie udziałów, to należy pamiętać, że małżonek wspólnika zbywającego udziały może sprzeciwić się zamierzonej czynności. Aby zabezpieczyć się przed potencjalnymi roszczeniami małżonka, warto zawrzeć w umowie sprzedaży udziałów co najmniej oświadczenie sprzedającego, że jego małżonek nie sprzeciwia się transakcji.

SłabyPrzeciętnyDobryBardzo dobryDoskonały! (Oceń pierwszy!)

Sprawdź jak możemy Ci pomóc w rozwijaniu firmy

Przemysław Boruch

Dyrektor Zarządzający

Wypełnij - odpowiemy błyskawicznie

Oświadczam że zapoznałem się z polityką prywatności i wyrażam zgodę na przetwarzaniem moich danych osobowych na warunkach i w celach w niej określonych.więcej

Dane będą wykorzystane wyłącznie do kontaktu w sprawie usług.