Jak walczyć z zatorami płatniczymi od stycznia 2020 r.?

środa, 18 Grudzień 2019 w kategorii Księgowość

Od dnia 1 stycznia 2020 r. przedsiębiorców obowiązywać będą nowe zasady dotyczące terminów zapłaty w transakcjach handlowych. Głównym celem jest ograniczenie zatorów płatniczych, czyli nadmiernych opóźnień w płaceniu kontrahentom.

Ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych zmieniono m.in. ustawę z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (od 1 stycznia 2020 r. w tytule ustawy ogólne określenie przedmiotu ustawy otrzymuje brzmienie: o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych). Nowelizacja tej ustawy wprowadza od 1 stycznia 2020 r. skrócone maksymalne terminy zapłaty, uprawnienie Prezesa UOKiK do nakładania kar na przedsiębiorców generujących największe zatory oraz zobowiązanie największych przedsiębiorców do raportowania swoich praktyk płatniczych.

Maksymalne terminy zapłaty w umowach z dużymi przedsiębiorcami

W umowie, w której dłużnikiem jest duży przedsiębiorca a wierzycielem jest mikroprzedsiębiorca, mały przedsiębiorca albo średni przedsiębiorca, tj. w tzw. transakcji asymetrycznej ustalony w umowie termin zapłaty nie może być dłuższy niż 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Jest to norma bezwzględnie obowiązująca, co oznacza, że zastrzeżenie umowne przeciwne będzie nieważne. W takim wypadku wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, po upływie 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, przysługiwać będą odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dużego przedsiębiorcę ustawa określa jako przedsiębiorcę niebędącego mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą lub średnim przedsiębiorcą. Z kolei do definicji mikroprzedsiębiorcy, małego przedsiębiorcy i średniego przedsiębiorcy ustawa odsyła do przepisów unijnych. Ogólnie rzecz ujmując, przez dużego przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę, który zatrudnia co najmniej 250 pracowników lub którego roczny obrót przekracza 50 milionów euro lub którego roczna suma bilansowa przekracza 43 miliony euro.

Od reguły tej ustawodawca przewidział jednak wyjątki. Można przewidzieć dłuższy niż 60-dniowy termin zapłaty w:

– transakcjach pomiędzy podmiotami równorzędnymi (bez znaczenia czy należą do kategorii dużych przedsiębiorców, średnich czy małych), tzw. transakcja symetryczna oraz

– w umowach, w których duży przedsiębiorca jest wierzycielem.

Gdy w powyższych wypadkach strony w umowie wyraźnie ustalą inaczej, tj. zastrzegą dłuższy niż 60-dniowy termin zapłaty, to takie ustalenie nie może być rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. W razie sporu między nimi to dłużnik, a nie wierzyciel będzie musiał udowodnić, że ustalony termin zapłaty nie był rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.

Zwiększenie wysokości odsetek i rekompensaty za koszty odzyskiwania należności

Podniesiono wysokość odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych o dwa punkty procentowe. Od 1 stycznia 2020 r. maksymalna wysokość ww. odsetek wyniesie 11,5%.

Ponadto wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych przysługiwać będzie od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty:

1) 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5 000 złotych;

2) 70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5 000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych;

3) 100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.

Nastąpiło zatem zróżnicowanie wysokości rekompensat za poniesione koszty związane z odzyskiwaniem należności.

Uprawnienie wierzyciela do odstąpienia od umowy

Wierzyciel będzie miał możliwość odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia, gdy ustalony w umowie termin zapłaty przekracza 120 dni, liczonych od daty doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, a ustalenie tego terminu było rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (w tej sytuacji wierzyciel będzie mógł odstąpić od całości umowy lub od jej niewykonalnej części).

Konieczność sprawdzania statusu kontrahenta 

Duży przedsiębiorca, występujący jako dłużnik, będzie zobowiązany do składania wobec swoich kontrahentów oświadczenia o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy. Oświadczenie składa się w formie, w jakiej jest zawierana transakcja handlowa, najpóźniej w momencie jej zawarcia.  Złożenie takiego oświadczenia warunkuje ustalony w danej umowie termin zapłaty. Jeżeli duży przedsiębiorca złoży takie oświadczenie wobec średniego lub małego przedsiębiorcy, termin zapłaty ustalony w umowie nie będzie mógł być dłuższy niż 60 dni.

Duży przedsiębiorca, występujący jako dłużnik, będzie także zobowiązany do sprawdzania statusu swoich kontrahentów. Co prawda, przedsiębiorca, który w danej transakcji handlowej jest wierzycielem dużego przedsiębiorcy również składa dużemu przedsiębiorcy oświadczenie o nieposiadaniu statusu mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy, ale w sytuacji, gdy oświadczenie to okaże się nieprawdziwe, duży przedsiębiorca nie może powoływać się na nie przeciwko wierzycielowi, chyba że mimo dołożenia należytej staranności nie wiedział o nieprawdziwości tego oświadczenia.

Prowadzi to do wniosku, że oświadczenie kontrahenta o nieposiadaniu statusu średniego, małego albo mikroprzedsiębiorcy w takim wypadku nie będzie wystarczające. Duży przedsiębiorca będzie musiał na własną rękę weryfikować status kontrahenta. Jest to istotne, ponieważ złożenie wobec dużego przedsiębiorcy oświadczenia o nieposiadaniu statusu MŚP otwiera drogę do wydłużenia terminu zapłaty w umowie pomiędzy tymi przedsiębiorcami.

Raportowanie o praktykach płatniczych

Nowym obowiązkiem będzie przekazywanie, drogą elektroniczną, ministrowi właściwemu do spraw gospodarki, w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku, sprawozdania o stosowanych w poprzednim roku kalendarzowym terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Obowiązek ten dotyczył będzie podatkowych grup kapitałowych, bez względu na wysokość osiągniętych przychodów oraz podatników innych niż podatkowe grupy kapitałowe, u których wartość przychodu uzyskana w poprzednim roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro. Co istotne, sprawozdania te będą publicznie dostępne – potencjalny kontrahent będzie mógł zweryfikować, czy warto angażować się w transakcję z danym podmiotem. Pierwsze raporty dotyczące praktyk płatniczych stosowanych w 2020 r. mają być opublikowane w 2021 r.

Sankcje

Ustawa stanowi także, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów będzie mógł nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną za nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych, tj. w wypadku, gdy suma wartości niespełnionych przez niego świadczeń oraz świadczeń spełnionych nieterminowo wynosi co najmniej 5 mln złotych w okresie trzech kolejnych miesięcy. Od 2022 r. kwota spóźnionych płatności nie będzie mogła przekroczyć 2 mln złotych w ciągu trzech kolejnych miesięcy. Ustawa wprowadza specjalny algorytm, według którego obliczana będzie kara. To jakiej wysokości kara pieniężna zostanie nałożona przez Prezesa UOKiK, zależne będzie od wartości niespełnionego lub spełnionego po terminie świadczenia pieniężnego, długości okresu przeterminowania płatności.

W sytuacji, gdy przedsiębiorca nie płaci swojemu kontrahentowi w terminie, ten kontrahent również nierzadko opóźnia się z płatnością na rzecz swojego kontrahenta. Tak tworzą się zatory płatnicze. Zmiana ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych jest jedną ze składowych zmian wprowadzonych ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych mających na celu ograniczenie nadmiernych opóźnień płatności w transakcjach handlowych. Nowelizacja określa maksymalny 60-dniowy termin zapłaty dla transakcji pomiędzy dużymi a małymi przedsiębiorcami (takze mikro i średnimi), wprowadza nowe obowiązki dla dużych przedsiębiorców, a przede wszystkim daje Prezesowi UOKiK narzędzie do nałożenia kary na przedsiębiorców generujących największe zatory.

SłabyPrzeciętnyDobryBardzo dobryDoskonały! (Oceń pierwszy!)

Sprawdź jak możemy Ci pomóc w rozwijaniu firmy

Przemysław Boruch

Dyrektor Zarządzający

Wypełnij - odpowiemy błyskawicznie

Oświadczam że zapoznałem się z polityką prywatności i wyrażam zgodę na przetwarzaniem moich danych osobowych na warunkach i w celach w niej określonych.więcej

Dane będą wykorzystane wyłącznie do kontaktu w sprawie usług.