Czym jest potrącenie wierzytelności?

środa, 8 kwietnia 2026 w kategorii Księgowość

Potrącenie wierzytelności to często wykorzystywana w obrocie gospodarczym instytucja prawa cywilnego. Poniżej przedstawiamy, na czym polega i jakie są skutki zastosowania tego mechanizmu.

Czym jest potrącenie wierzytelności?

Potrącenie ustawowe (kompensata) polega na tym, że dwie osoby, które są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, mogą potrącić swoje zobowiązania do wysokości wierzytelności niższej.

W konsekwencji:

– zamiast dwóch przelewów (A płaci B i B płaci A),

– dochodzi do rozliczenia tych zobowiązań do wysokości wierzytelności niższej.

Przykład

Spółka A (dłużnik) jest winna spółce B (wierzyciel): 10 000 zł. Spółka B (dłużnik) jest winna spółce A (wierzyciel): 6 000 zł. Po potrąceniu pozostaje 4 000 zł do zapłaty przez spółkę A.

Warunki potrącenia

Aby potrącenie było skuteczne, muszą być spełnione określone przesłanki:

Wzajemność wierzytelności

Obie strony muszą być jednocześnie wierzycielami i dłużnikami względem siebie – jak w przykładzie powyżej.

Jednorodzajowość świadczeń

Przedmiotem obu wierzytelności muszą być pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku.

Wymagalność wierzytelności

Obie wierzytelności powinny być wymagalne.

Zaskarżalność

Wierzytelności muszą nadawać się do dochodzenia przed sądem (nie mogą być np. przedawnione).

Jak dokonać potrącenia?

Potrącenie następuje poprzez oświadczenie woli jednej ze stron.

Nie jest potrzebna:

– zgoda drugiej strony,

– szczególna forma (choć dla celów dowodowych stosuje się formę pisemną).

Skutki potrącenia

Po skutecznym potrąceniu obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości niższej z nich. Pozostała część wyższej wierzytelności (jeśli pozostaje) nadal podlega zapłacie.

Uwaga!

Często stosuje się także umowne potrącenie – strony mogą rozszerzyć zasady potrącenia w umowie. Wymagana zgoda obu stron.

Podsumowanie

Potrącenie wierzytelności to skuteczne i wygodne narzędzie rozliczeń, ale wymaga spełnienia konkretnych warunków. Dobrze zastosowane upraszcza rozrachunki, ogranicza przepływy pieniężne, zwiększa efektywność zarządzania finansami.

Informacje przedstawione na stronie nie stanowią oferty w rozumieniu zapisów art. 66. Kodeksu Cywilnego (Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.) i nie dotyczą sprzedaży podmiotów, o których mowa w art. 151 KSH (Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych).

[ssba]
SłabyPrzeciętnyDobryBardzo dobryDoskonały! (Oceń pierwszy!)

Sprawdź jak możemy Ci pomóc w rozwijaniu firmy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Przemysław Boruch

Dyrektor Zarządzający

Wypełnij - odpowiemy błyskawicznie

Oświadczam że zapoznałem się z polityką prywatności i wyrażam zgodę na przetwarzaniem moich danych osobowych na warunkach i w celach w niej określonych.więcej

Dane będą wykorzystane wyłącznie do kontaktu w sprawie usług.