Kto odpowiada za zobowiązania spółki z o. o.?

Wspólnicy spółki z o.o. co do zasady nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Jedyne, co mogą utracić do wniesiony do spółki wkład. Zatem to spółka ponosi odpowiedzialność do wysokości zgromadzonego majątku. Inaczej jednak kształtuje się odpowiedzialność członków zarządu.

Odpowiedzialność osobista, ale solidarna

Członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki nawet całym swoim majątkiem. Jest to tzw. odpowiedzialność osobista, której podlegają od chwili powołania, nawet jeszcze przed zgłoszeniem tego faktu do KRS.

Jednak pociągnięcie członka zarządu do odpowiedzialności za zobowiązania spółki jest możliwe dopiero po spełnieniu określonych warunków.

Art. 299 § 1 k.s.h. stanowi bowiem, że członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania dopiero wówczas, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

W przypadku skierowania egzekucji przeciwko członkom zarządu wierzyciel może dochodzić zapłaty długu od wszystkich członków zarządu razem, od każdego z osobna lub tylko od niektórych z nich. Wybór należy do wierzyciela, ale każdy członek zarządu odpowiada do pełnej wysokości długu.

Na czym polega bezskuteczność egzekucji?

By egzekucja z majątku spółki mogła zostać uznana za bezskuteczną, wierzyciel, który dochodzi zapłaty swojego długu, musi wykazać, że przynajmniej jeden wykorzystany przez niego sposób egzekucji okazał się bezowocny. Oznacza to, że wierzyciel musi wskazać dowód, z którego wynika, że spółka nie ma wystarczającego majątku, by zaspokoić jego wierzytelność. Dowodem takim może być np.: postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji czy postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, ponieważ majątek spółki nie wystarcza na uiszczenie kosztów postępowania. Rolą członka zarządu jest w takiej sytuacji wskazanie ewentualnego składnika majątku, z którego wierzyciel może się zaspokoić, co pozwoli na zakwestionowanie bezskuteczności egzekucji wobec spółki.

Zwolnienie się z odpowiedzialności

Należy zaznaczyć, że członek zarządu może zwolnić się z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, którą nakłada na niego art. 299 § 1 k.s.h., składając w razie utraty płynności finansowej spółki wniosek o ogłoszenie upadłości, likwidacji lub wszczynając postępowanie układowe. Członkowie zarządu mają obowiązek zgłoszenia takiego wniosku w przeciągu dwóch tygodni od zaistnienia podstawy do jego zgłoszenia (art. 21 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Wątpliwości budzi jednak wskazanie odpowiedniego momentu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 2 puin krótkotrwałe zaprzestanie płacenia zobowiązań nie jest podstawą do ogłoszenia upadłości. Wskazuje się, że uznanie spółki za niewypłacalną nastąpi wtedy, gdy spółka nie wykonuje wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku.

Ponadto na równi ze zgłoszeniem wyżej wymienionych wniosków traktowane jest także nieistnienie podstaw do ich zgłoszenia w okresie pełnienia funkcji członka zarządu. Członek zarządu może również zwolnić się z odpowiedzialności, wykazując, że niezgłoszenie wniosków nie nastąpiło z jego winy (np.: poprzez wykazanie braku kontaktu z księgowością spółki) albo że wierzyciel nie poniósł szkody. Ciężar dowodu takiej okoliczności spoczywa na członku zarządu.

Członkowie zarządu nie odpowiadają również wówczas, gdy wierzyciel nie uzyskuje zaspokojenia, nie z powodu bezskuteczności egzekucji, a z powodu niewykorzystania możliwości egzekucji z majątku spółki w stosownym czasie. Po drugie, gdy spółka istnieje, będąc nawet w likwidacji i nie wykazuje tzw. ujemnego bilansu. Wtedy sama spółka odpowiada za swoje zobowiązania.

Ważne!

SN w uchwale z dnia 17 lutego 2011 r. (sygn. akt III CZP 129/10) (a także w uchwale z dnia 7 listopada 2008 r., III CZP 72/2008) zaznaczył, że opisywana odpowiedzialność jest odpowiedzialnością własną członka zarządu o charakterze odszkodowawczym. Członek zarządu jest zatem zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej wierzycielowi wskutek bezskuteczności egzekucji wobec spółki. W tej samej uchwale SN stwierdził jednak, że członek zarządu w określonych okolicznościach może powoływać się na zarzuty bezpośrednio dotyczące zobowiązań spółki, np.: gdy spółka ma wobec wierzyciela wierzytelność i dokonuje się jej potrącenia z wierzytelności wierzyciela. Następuje zatem umorzenie wierzytelności spółki, co daje możliwość wykazania braku szkody po stronie wierzyciela.

Zaległości podatkowe i ZUS

Podobne uregulowania dotyczące odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe przewiduje art. 116 Ordynacji podatkowej. Członkowie zarządu także i w tym wypadku odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Warto zaznaczyć, że od tej odpowiedzialności nie zwalnia członka zarządu wykazanie, że mimo niezgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel nie poniósł szkody. Z kolei w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych znajduje się odwołanie na podstawie, którego przepis ordynacji podatkowej ma odpowiednie zastosowanie także do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.