3 sposoby przekształcenia 1-os. działalności gospodarczej w spółkę komandytową

Bezpośrednie przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę osobową w ścisłym sensie nie jest możliwe przy obecnym stanie prawnym. W sensie ekonomicznym jednak jest to możliwe na trzy sposoby:

a) Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową a następnie przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową;

b) Sprzedaż całości lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki przekształconej;

c) Aport całości lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki przekształconej.

Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę osobową (na przykładzie spółki komandytowej)

Aktem prawnym, w którym uregulowane zostały kwestie dotyczące przekształceń jest Kodeks spółek handlowych(dalej k.s.h.). Akt ów nie znajduje jednak zastosowania do przekształceń jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę osobową. Przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej jest zatem jedynie quasi-przekształceniem, zwanym często przekształceniem gospodarczym, a mającym swoje źródło w przepisach Kodeksu Cywilnego Dlatego też używany w niniejszym artykule termin „przekształcenie” rozumiany być winien wyłącznie jako przekształcenie gospodarcze, nie zaś prawne, które statuowane jest przepisami K.S.H.

Pamiętać przy tym należy, iż jednoosobowy przedsiębiorca dokonujący przekształcenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w spółkę komandytową zobligowany jest do dokonania szeregu czynności, z jednoczesnym dopełnieniem obowiązków wynikających z takich ustaw jak: Ustawa o Swobodzie Działalności Gospodarczej, Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym, Kodeks Spółek Handlowych, a także Ordynacja podatkowa, Ustawy o Podatku od Czynności Cywilnoprawnych, Ustawa o Podatku Dochodowym od Osób Fizycznych oraz Ustawa o Podatku od Towarów i Usług.

Wariant I

Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową a następnie przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową jest najdłuższą i najbardziej skomplikowaną drogą przekształcenia jednoosobowej działalności w spółkę osobową. Jest to również jedyny sposób aby przenieść ogół praw i obowiązków z przedsiębiorcy na spółkę osobową. Ten rodzaj przekształcenia przeprowadzany jest dwuetapowo. Pierwszy etap został szczegółowo opisany w artykule Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową a drugi został opisany w artykule Przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową.

Wariant II

Przy sprzedaży całości lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa na rzecz spółki komandytowej nie może mieć zastosowania zasada uniwersalnej sukcesji praw i obowiązków. Przy przekształceniu przedsiębiorcy sprzedaż aktywów odbywa się bez żadnych komplikacji. Natomiast przeniesienie zobowiązań na spółkę może odbyć się tylko i wyłącznie za zgodą wierzycieli (patrz art. 519, paragraf 2, punkt 2 Ustawy – Kodeks Cywilny). W przypadku braku zgody na przeniesienie zobowiązań wspólnik w spółce, który przedtem był przedsiębiorcą działającym w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, będzie odpowiadał za te zobowiązania osobiście.

W przypadku tego typu przekształcenia należy wziąć pod uwagę następujące zagadnienia:

a) zbycie koncesji, licencji i zezwoleń,

b) przeniesienie dotychczasowej firmy,

c) kwestia ciągłości odpowiedzialności pomiędzy zbywcą a kupującym przedsiębiorstwo.

Zbycie koncesji jednoosobowej działalności gospodarczej nie może być brane pod uwagę przy przekształceniu w spółkę. Wynika to z faktu, że podmiotem praw i obowiązków jednoosobowej działalności gospodarczej jest przedsiębiorca. Z kolei w przypadku spółki podmiotem praw i obowiązków jest sama spółka. Uprawnienia przysługujące z koncesji, licencji lub zezwolenia przyznanego jednoosobowej działalności gospodarczej nie mogą być przeniesione w tym wypadku na spółkę.
Kolejnym zagadnieniem jest przeniesienie dotychczasowej firmy. W kodeksie cywilnym znajduje się zapis mówiący o tym, że firma nie podlega zbyciu (art. 439 par. 1 Kodeksu cywilnego), ale może on upoważnić przedsiębiorcę do używania jego firmy, pod warunkiem, że nie wprowadza to w błąd (art. 439, par. 2 kc). W związku z tym w procesie przekształcenia jednoosobowej działalności w spółkę poprzez sprzedaż konieczne jest sprecyzowanie podstawy prawnej przeniesienia firmy, lub też przeniesienia prawa do korzystania ze znaku towarowego.

W prawie polskim nie ma zapisów, które zwalniałyby nabywcę przedsiębiorstwa z odpowiedzialności za zobowiązania zbywcy. Zgodnie z art. 554 kodeksu cywilnego nabywca przedsiębiorstwa odpowiada solidarnie ze zbywcą za zobowiązania nabytego przedsiębiorstwa. Ograniczeniem kwotowym odpowiedzialności jest wartość nabytego przedsiębiorstwa zgodnie ze stanem na dzień nabycia. Zakres tej odpowiedzialności wyznacza art. 112 Ordynacji podatkowej. Wyłączeniem odpowiedzialności nabywcy za te zobowiązania jest podjęcie należytej staranności w ustaleniu zobowiązań, poprzez otrzymanie zaświadczenia, że przedsiębiorca nie zalegał ze spłatą żadnych zobowiązań, albo zaświadczenia informującego o wysokości zobowiązań (art. 306g Ordynacji podatkowej). Nabywca przedsiębiorca zgodnie z art. 112, par. 3 odpowiada za zobowiązania zbywcy do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Nie odpowiada natomiast za:

a) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów (art. 107, par 2 Ordynacji podatkowej),

b) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz oprocentowania niezwróconych w terminie zaliczek naliczonego podatku od towarów i usług powstałych po dniu nabycia (art. art. 107, par 2, punkt 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 112, par 4, punkt 2 tamże). Ciągłość odpowiedzialności natomiast jest związana ściśle ze zbyciem przedsiębiorstwa, lecz nie w przypadku jego składników (np. serwisu internetowego, wyposażenia, itp.).

Wariant III

Wniesienie przedsiębiorstwa aportem do spółki komandytowej
Przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę jest możliwe także poprzez wniesienie przedsiębiorstwa aportem. Ta ostatnia z metod przekształcenia gospodarczego charakteryzuje się tym, iż przedsiębiorca przystępuje do istniejącej już spółki komandytowej bądź zakłada z inną osobą taką spółkę, wnosząc tytułem wkładu niepieniężnego (aportu) przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. W praktyce oznacza to, iż przedsiębiorca będzie kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej, jednakże w zmienionej formie prawnej, tj. jako wspólnik spółki komandytowej.
Konsekwencją takiej konstrukcji jest konieczność dokonania zmiany umowy spółki, jak i wpisania tychże zmian do KRS.
Przyjmuje się, iż przedsiębiorstwo powinno zostać wniesione do spółki według jego wartości z dnia zawarcia umowy. Omawiana metoda jest często stosowana, głównie dzięki korzystnym rozwiązaniom podatkowym dokonywanego przekształcenia. Po pierwsze czynność polegająca na wniesieniu przedsiębiorstwa jako aportu do spółki nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT a przychód u zbywcy zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym. W tym wypadku może wystąpić jedynie konieczność zapłacenia podatku PCC w wysokości 0,5%.

Przekształcenie firmy w spółkę osobową może odbywać się zatem na kilka możliwych sposobów. Ich wybór będzie jednak wymagał wcześniejszej analizy sytuacji przedsiębiorstwa, a także planów związanych funkcjonowaniem spółki przekształconej.

McCarthy & Taggart Group organizuje i przeprowadza cały proces przekształcenia uwzględniając indywidualne preferencje i potrzeby przedsiębiorców. Powierzenie nam procesu przekształcenia skraca jego trwanie i pozwala klientom na skupienie się na głównych obszarach działalności biznesowej.