Czy spółka z o.o. może być wspólnikiem spółki jawnej?

Nie ma przeszkód prawnych, by spółka z o.o. stała się wspólnikiem spółki jawnej. Kodeks spółek handlowych nie ogranicza w żaden sposób możliwości wejścia do spółki jawnej osób prawnych, w tym spółki z o.o. Czy to się jednak opłaca?

Spółka jawna jest spółką osobową, która może zostać założona z inicjatywy przynajmniej dwóch osób. Na wstępie należy przyznać, że konstrukcja spółki jawnej, w której wspólnikiem jest spółka z o.o. jest konstrukcją nietypową, rzadko spotykaną w obrocie. Zazwyczaj myśląc o spółce jawnej, myślimy o spółce jawnej osób fizycznych. Jednak wspólnikami spółki jawnej mogą być nie tylko osoby fizyczne, ale i osoby prawne (np. spółka z o.o.), jak również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, ale którym ustawa przyznaje zdolność prawną jak np. inne spółki osobowe.

Czym charakteryzuje się spółka jawna, w której wspólnikiem jest spółka z o.o.?

Odpowiedzialność wspólników

W spółce jawnej wszyscy wspólnicy odpowiadają solidarnie ze spółką całym swoim majątkiem. Oznacza to że za zobowiązania spółki jawnej odpowiada również spółka z o.o., jako jej wspólnik. Czy odpowiedzialność spółki z o.o. jest jednak nieograniczona? Odpowiedzialność spółki z o.o. (również jako wspólnika spółki jawnej) ograniczona jest do wysokości kapitału zakładowego. Nie ma jednak możliwości ograniczenia odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej będącego osobą fizyczną (tak jak np. komandytariusza spółki komandytowej).

Opodatkowanie

Spółka jawna jest transparentna podatkowo, co oznacza że nie płaci podatku dochodowego. Podatnikiem podatku dochodowego są w takiej spółce jedynie wspólnicy, w tym spółka z o.o. Spółka z o.o. rozlicza się z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT w wysokości 19%), a jej dochód ustala się proporcjonalnie do posiadanego „udziału” (procentowego udziału w zysku). Należy jednak pamiętać, że w przypadku chęci wypłaty zysku przez tę spółkę z o.o. jej wspólnikom – zysk ten będzie ponownie opodatkowany podatkiem PIT.

Rozwiązaniem tej sytuacji może być takie rozłożenie udziału wspólników spółki jawnej w zysku, by spółka z o.o. uczestniczyła w niewielkiej części zysku (zysk ten będzie podwójnie opodatkowany), a w przeważającej większości w zyskach spółki jawnej uczestniczyłby drugi wspólnik spółki jawnej będący osobą fizyczną (wspólnik ten może być również wspólnikiem ww. spółki z o.o.). Jego dochód będzie opodatkowany według skali podatkowej albo 19%-podatkiem liniowym.

Prowadzenie księgowości

Należy pamiętać o tym, że jedynie spółki jawne osób fizycznych mogą prowadzić księgi przychodów i rozchodów i tylko pod warunkiem gdy ich przychód nie przekroczy 1.200.000 euro rocznie. Natomiast spółki jawne, w których choćby jednym ze wspólników jest osoba prawna są zobligowane do prowadzenia ksiąg rachunkowych czyli tzw. pełnej księgowości (bez względu na wysokość przychodów).

Obowiązek prowadzenia pełnej księgowości ma także spółka z o.o., która jest wspólnikiem spółki jawnej. Należy zatem liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów dwóch księgowości, jednak jeżeli spółka z o.o. będzie prowadzić działalność w minimalnym zakresie, to koszt prowadzenia jej księgowości będzie niewielki.

Czy także jednoosobowa spółka z o.o. może być wspólnikiem spółki jawnej?

Nie ma przeszkód, by jednoosobowa spółka z o.o. była wspólnikiem spółki jawnej. Skoro kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość tworzenia jednoosobowych spółek z o.o., tzn. takich, w których wszystkie udziały przysługują jednemu wspólnikowi, to taka spółka jako osoba prawna może zostać także wspólnikiem spółki jawnej.

Wiązać się to będzie jednak z pewnymi ograniczeniami. Mianowicie w przypadku jednoosobowej spółki z o.o. w umowie między spółką a członkiem zarządu tej spółki, spółkę reprezentuje rada nadzorcza (gdy jest w spółce powołana) lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. W przypadku gdy jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu, czynność pomiędzy spółką a tym wspólnikiem wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Te ograniczenia dotyczyć będą jednak relacji na linii spółka z o.o. – jej wspólnik, a nie na linii spółki jawnej i jej wspólnika w postaci tej spółki z o.o.

Kiedy założyć spółkę jawną, w której wspólnikiem jest spółka z o.o.?

Jak wynika z powyższego, założenie spółki jawnej, w której wspólnikiem będzie spółka z o.o. jest korzystne pod względem opodatkowania zysku. Niestety jednak taka konstrukcja nie daje możliwości ograniczenia odpowiedzialności wspólników będących osobami fizycznymi. Taką możliwość daje spółka komandytowa, w której spółka z o.o. jest komplementariuszem. Na ten temat pisaliśmy tutaj.

Za utworzeniem spółki jawnej, w której wspólnikiem jest spółka z o.o. może przemawiać także łatwość zakończenia działalności takiej spółki, bez kosztownej i czasochłonnej likwidacji.

Spółka z o.o. spółka jawna niekiedy powstaje również w momencie przekształcania spółki jawnej w spółkę komandytową, w której wspólnikiem ma być spółka z o.o. Jednym z etapów takiego przekształcenia jest utworzenie spółki z o.o., która początkowo jest wspólnikiem spółki jawnej, a następnie staje się wspólnikiem spółki komandytowej.